Decyzja o tym, czy pozyskać venture capital, może być jedną z najważniejszych w życiu założyciela. Wybór, którego dokonasz, może skierować Twoją firmę na określoną ścieżkę, a nie jest ona dla każdego.
Ścieżka oparta na finansowaniu venture może doprowadzić Twoją firmę do tego, by stać się kolejnym jednorożcem. Będziesz mieć mnóstwo kapitału do wydania, kolejne rundy finansowania i przyzwolenie na szybki wzrost. W zamian możesz jednak oddać kontrolę nad firmą i stanąć przed bardzo trudnymi wyborami, jeśli nie wszystko pójdzie zgodnie z planem.
Druga opcja to bootstrapping, czyli finansowanie biznesu z kapitału własnego i zysków. Ta ścieżka pozwala zachować pełną kontrolę nad firmą i jej wzrostem, ale może oznaczać konkurowanie z dobrze dofinansowanymi firmami i nieustanne pilnowanie wyniku finansowego.
Oczywiście założyciele mają też inne opcje poza tymi dwiema ścieżkami, przede wszystkim growth equity oraz sprzedaż Twojej firmy. W tym artykule omówimy, co warto rozważyć przed sięgnięciem po finansowanie VC, oraz inne źródła kapitału, które możesz wybrać zamiast niego.
Czy finansowanie VC jest dla Ciebie? 4 czynniki do rozważenia
Dla wielu startupów na wczesnym etapie decyzja o pozyskaniu venture capital jest prosta: inwestorzy zewnętrzni są często jedyną drogą do finansowania zalążkowego (seed), zanim zaczną napływać przychody. Ale startupy to nie jedyne firmy, które mogą otrzymać finansowanie venture capital.
Inwestorzy VC często sami zwracają się do rentownych, ugruntowanych firm z ofertą dokapitalizowania, by sfinansować szybki wzrost. Firmy te nie potrzebują zewnętrznego kapitału, ale oferty od VC potrafią kusić.
Niezależnie od tego, czy jesteś założycielem startupu, czy ugruntowanej firmy, przed sięgnięciem po finansowanie VC warto rozważyć cztery czynniki. Można je podzielić na czynniki wewnętrzne i zewnętrzne.
Czynniki wewnętrzne:
- Jak duże ryzyko jesteś w stanie tolerować?
- Ile kontroli jesteś gotów oddać?
Czynniki zewnętrzne:
- Czy Twój model biznesowy wymaga inwestycji z góry?
- Jak finansowana jest Twoja konkurencja?
Jak duże ryzyko Ci odpowiada?
Inwestorzy venture capital inwestują w wiele startupów i utrzymują zdywersyfikowany portfel. Do sukcesu funduszu wystarczy im, by tylko jeden z ich projektów stał się jednorożcem. W efekcie są bardziej skłonni podkręcać ryzyko i napędzać swoje spółki do wzrostu za wszelką cenę.
Spójrz na to tak: jako inwestor venture capital możesz inwestować jednocześnie w 50 do 100 firm. Ponieważ Twój portfel jest tak zdywersyfikowany, łatwiej Ci zwiększać ryzyko w każdym z tych projektów, bo do sukcesu funduszu wystarczy, by powiódł się jeden. Jeśli upadnie 50-80 firm, a Ty trafisz na tę jedną historię sukcesu, wychodzisz na tym dobrze.
Jako założyciel masz z kolei tylko jedną firmę. Jeśli podejmiesz skrajne ryzyko w oparciu o rady VC, a Twoja firma upadnie, to Ty poniesiesz konsekwencje. Inwestorzy venture capital wciąż będą mieć inne spółki, które mogą dalej wspierać.
Kolejny kluczowy aspekt ryzyka jest taki, że inwestorzy VC mają większą ochronę prawną niż założyciele, jeśli chodzi o preferencję likwidacyjną (liquidation preference). Określa ona, kto otrzyma wypłatę jako pierwszy, gdy firma zostaje przejęta lub zlikwidowana (np. w razie upadłości). By ograniczyć ryzyko inwestycji, inwestorzy venture capital zwykle zapewniają sobie wypłatę przed założycielami i pracownikami. Oznacza to, że w razie likwidacji otrzymasz jedynie to, co zostanie po wypłacie VC. W niektórych przypadkach możesz otrzymać niewiele lub nic, nawet jeśli Twój startup odniesie sukces.
| Czynnik | Bootstrapping | Kapitał wysokiego ryzyka |
|---|---|---|
| Ryzyko | Mniejsze ryzyko, mniejszy potencjał wzrostu | Szerszy rozkład wyników: albo „jednorożec”, albo porażka |
| Sterowanie | Pełna kontrola nad strategią firmy | Po kilku rundach VC zyskują większość udziałów. Inwestorzy zazwyczaj decydują o terminie wyjścia z inwestycji oraz o wyborze nabywcy |
To dwa główne scenariusze, które musisz rozważyć przed sięgnięciem po finansowanie VC. Zadaj sobie pytanie, jak duże ryzyko jesteś w stanie znieść, i miej świadomość, że w niektórych przypadkach możesz wyjść z firmy z niewielkim zyskiem. To kwestia równowagi: bez finansowania venture Twoja firma raczej nie stanie się jednorożcem, ale finansowanie VC może też zwiększyć ryzyko jej upadku.
Ile kontroli jesteś gotów oddać?
Możesz pomyśleć: jeśli mój inwestor VC zaproponuje ryzykowne strategie wzrostu, będę mógł się im sprzeciwić. Istnieje jednak ryzyko, że nie zostanie Ci w firmie wystarczająco dużo kontroli, by zagłosować przeciwko nim. Inwestorzy venture capital mogą bowiem sprawować kontrolę nad Twoją firmą, nawet jeśli zachowasz ponad 50% udziałów.
Jak to działa?
Inwestorzy VC mogą wpływać na Twoją firmę na dwa sposoby:
- Przez przywileje przyznane akcjonariuszom uprzywilejowanym (tzw. protective provisions)
- Przez miejsce w zarządzie/radzie Twojej firmy
Gdy VC inwestują w Twoją firmę, otrzymują akcje uprzywilejowane, podczas gdy założyciele zwykle mają akcje zwykłe. Inwestorzy niemal zawsze negocjują, by zostać akcjonariuszami uprzywilejowanymi i mieć specjalne przywileje, które dają im prawo weta wobec decyzji mogących wpłynąć na ich inwestycję. Oznacza to, że inwestor venture capital może zablokować Twoje decyzje, nawet jeśli posiada zaledwie 5% wszystkich Twoich akcji.
Dzięki tym istotnym prawom ochrony mniejszości VC mogą sprawować władzę i kontrolę nad takimi kwestiami firmy jak:
- Zdarzenia likwidacyjne (np. sprzedaż, fuzja lub rozwiązanie spółki)
- Zmiana umowy lub statutu spółki (np. zmiana liczby członków zarządu)
- Zmiana wysokości kapitału docelowego w akcjach zwykłych lub uprzywilejowanych
- Emisja nowych klas akcji o prawach równych lub lepszych niż istniejące akcje uprzywilejowane
- Umarzanie lub odkup akcji uprzywilejowanych lub zwykłych
- Zatrudnianie lub zwalnianie kluczowych członków kierownictwa
- Zakup aktywów
- Istotne zmiany w strategii biznesowej
W niektórych przypadkach, gdy po kilku rundach finansowania możesz zostać z mniejszościowym pakietem we własnej firmie, VC może też oznaczać dla Ciebie jako założyciela mniejsze wyjście. Jeśli na przykład rozwiniesz firmę metodą bootstrappingu i sprzedasz ją za 100 mln USD, posiadając 100% udziałów, wyjdziesz na tym lepiej niż przy finansowaniu VC i wyjściu za 300 mln USD z zaledwie 20% udziałów w biznesie.
Zanim rozważysz finansowanie VC, zadaj sobie pytanie, czy jesteś gotów mieć mniejszą kontrolę nad decyzjami i kierunkiem rozwoju firmy. Jeśli na myśl o utracie kontroli nad firmą robi Ci się nieswojo, prawdopodobnie lepszym wyborem będzie bootstrapping.
Czy Twój model biznesowy wymaga znacznej inwestycji z góry?
Dla części założycieli decyzja o tym, czy sięgać po finansowanie VC, w ogóle nie jest dylematem. Są modele biznesowe, które niezwykle trudno skalować bez finansowania zewnętrznego. Żeby rozwinąć taką firmę, potrzebujesz znacznej inwestycji z góry, a tę często da się pozyskać wyłącznie ze startupowego venture capital.
Modele biznesowe tego typu zwykle cechują się:
- Długim okresem zwrotu z kosztów pozyskania klienta (nawet przy wysokim LTV/CAC)
- Efektami sieciowymi
- Dużymi nakładami inwestycyjnymi (capex)
Jednym z przykładów takiego modelu biznesowego jest internetowy marketplace (pomyśl o AirBnB, Uber, Etsy, Fiverr). Te firmy wymagają znacznej inwestycji z góry w pozyskiwanie klientów, by przyciągnąć kupujących i sprzedających, aż osiągną masę krytyczną.
| Czynnik | Bootstrapping | Kapitał wysokiego ryzyka |
|---|---|---|
| Model biznesowy | Konieczne jest szybkie osiągnięcie rentowności | Wymaga znacznych nakładów początkowych – nakłady inwestycyjne (CAPEX), pozyskiwanie klientów, rozwój produktów |
| Konkurencja | Konkurencja o podobnej wielkości. Podmioty niefinansowane lub obecni gracze | Konkurencja dysponuje znacznymi środkami finansowymi. Bezlitosna walka cenowa |
Innym przykładem jest oprogramowanie dla przedsiębiorstw (Slack, Salesforce, Airtable). Takie firmy muszą mocno inwestować w początkowe prace badawczo-rozwojowe, by dopracować swój produkt. Mają też zwykle długie cykle sprzedaży, co oznacza, że decyzja klienta o zakupie może zająć tygodnie lub miesiące. W efekcie zwrot następuje w przyszłości, a Ty potrzebujesz finansowania, by przetrwać początkowe etapy.
Jeśli Twoja firma działa według jednego z tych modeli biznesowych, finansowanie VC może być niezbędne, by pomóc Ci zbudować, rozwinąć i wyskalować firmę do etapu, w którym odniesie sukces. W takim przypadku zysk może być niesamowity. Firmy takie jak AirBnB, Uber czy Slack nie byłyby w stanie się wyskalować i odnieść sukcesu bez znacznej inwestycji z góry wspartej przez VC.
Jak finansowana jest Twoja konkurencja?
To ważny punkt do rozważenia. Być może stworzyłeś produkt równie dobry, a nawet lepszy niż produkty konkurencji. Ale z firmą rozwijaną metodą bootstrappingu będzie Ci niezwykle trudno konkurować, jeśli finansowani przez VC rywale zaczną mocno inwestować w sprzedaż i marketing albo sprzedawać ze stratą, by wypchnąć Cię z rynku.
Dobrze dofinansowane firmy mogą długo działać ze stratą, a wiele dużych startupów słynie z braku rentowności. To szczególny problem, gdy w Twojej branży zróżnicowanie jest niewielkie, a konkurencja opiera się głównie na cenie. Dobrze dofinansowani rywale podcinający ceny mogą doprowadzić Twój bootstrapowany startup do upadku, gdy będziesz walczyć o utrzymanie się na rynku.
Weźmy przykład Andrew Wilkinsona, założyciela Flow. W tym wątku na Twitterzeopowiada, jak jego rozwijane metodą bootstrappingu oprogramowanie do zarządzania projektami przegrywało konkurencję z Asaną po tym, jak pozyskała ona 28 mln USD w venture capital.
Wniosek: jeśli Twoja firma mierzy się z dobrze dofinansowanymi konkurentami, sięgnięcie po VC może być warte rozważenia, jeśli chcesz przetrwać.
Alternatywne metody finansowania wobec venture capital
Skoro wziąłeś już pod uwagę te cztery punkty, być może dochodzisz do wniosku, że VC nie jest dla Ciebie. I dobrze: venture capital to tylko jeden ze sposobów finansowania ambitnych planów wzrostu. Są inne, które mogą lepiej do Ciebie pasować i odpowiadać Twoim potrzebom.
Venture capital a growth equity
Dla niektórych firm growth equity jest realną alternatywą dla venture capital. Wybierając tę drogę, możesz rozwijać biznes metodą bootstrappingu, aż będziesz mieć sprawdzony model biznesowy gotowy do skalowania. Następnie możesz sięgnąć po inwestycję od funduszy growth equity, by dalej napędzać wzrost firmy.
Główne różnice między VC a growth equity to:
- Etap rozwoju firmy: Finansowanie VC zwykle następuje na wczesnym etapie życia startupu, podczas gdy fundusze growth equity celują w bardziej ugruntowane firmy ze sprawdzonym modelem biznesowym i bazą klientów.
- Płynność finansowa: Growth equity zapewnia założycielom pewien poziom płynności, co czyni je dobrym krokiem dla tych, którzy chcą zabezpieczyć część zysków
- Zaangażowanie: Inwestorzy growth equity zwykle bardziej angażują się w Twój biznes, podczas gdy VC trzymają się bardziej z boku.
- Rentowność: Firmy korzystające z growth equity są zwykle rentowne i mają sprawdzony model biznesowy, podczas gdy venture capital potrafi finansować firmy działające ze stratą.
- Kontrola: Growth equity zwykle pozwala założycielom szybciej rozwijać biznes, zachowując jednocześnie znaczną kontrolę nad operacjami i strategią.
- Poziom ryzyka: Growth equity wiąże się z mniejszym ryzykiem niż venture capital, a jego warunki zwykle bardziej równoważą korzyści między założycielem a inwestorem niż w przypadku VC.
- Dyskrecja: W odróżnieniu od venture capital firmy zwykle wybierają growth equity dlatego, że chcą, a nie dlatego, że muszą. Bardziej ugruntowane firmy są już na ścieżce wzrostu, a growth equity pozwala im jeszcze go przyspieszyć.
O Aventis Advisors
Aventis Advisors to doradca M&A dla firm z branży oprogramowania. Wierzymy, że świat byłby lepszy, gdyby zawierano mniej transakcji M&A, ale lepszej jakości, we właściwym momencie dla firmy i jej właścicieli. Naszym celem jest doradztwo uczciwe i oparte na wiedzy, w którym jasno przedstawiamy klientom wszystkie opcje, w tym tę, by zachować status quo.
Skontaktuj się z nami, aby porozmawiać o tym, ile może być warta Twoja firma i jak wygląda cały proces.
