Private equity w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE)

Przegląd transakcji private equity i najbardziej aktywnych inwestorów PE w regionie Europy Środkowo-Wschodniej

Shaheer Ansari
Opublikowano 20 sierpnia 2024 · 8 min czytania · Nawiąż kontakt na LinkedIn

Europa Środkowo-Wschodnia to dynamiczny region, który w ostatnich dekadach rozwijał się w niespotykanym tempie. W efekcie region ma ogromny potencjał i skupia jedne z najciekawszych, najlepiej poukładanych firm na świecie.

Przyciąga to inwestorów private equity, którzy chcą wykorzystać ten dobrze skrywany sekret i zarobić na potencjalnym zwrocie z inwestycji, jaki oferuje region Europy Środkowo-Wschodniej (CEE).

Na potrzeby tej analizy przeanalizowaliśmy 780 transakcji private equity w Europie Środkowo-Wschodniej (bez Rosji) od 2014 roku do lipca 2024 roku, zebranych z Mergermarket i źródeł publicznych (artykuły prasowe, komunikaty prasowe spółek i raporty roczne). Ten raport przybliża branżę private equity w Europie Środkowo-Wschodniej i pokazuje najciekawsze wnioski dla założycieli, którzy chcą pozyskać kapitał od funduszy PE.

Dlaczego CEE to atrakcyjny rynek?

Dynamiczny wzrost gospodarczy regionu CEE, wysoko wykwalifikowana kadra i konkurencyjne koszty czynią z niego atrakcyjny rynek do inwestowania. Rosnąca integracja z rynkami globalnymi w połączeniu z silną kulturą przedsiębiorczości sprawia, że jest to znakomity kierunek dla inwestycji i ekspansji biznesowej. Dodatkowo strategiczne położenie CEE zapewnia łatwy dostęp zarówno do Europy Zachodniej, jak i do rynków wschodzących dalej na wschodzie.

Roczny wzrost PKB

-3.5%-3.4%-4.3%-5.7%-6%-4%-2%0%2%4%6%8%2005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023Europa Środkowa i kraje bałtyckieUEGlobalnyFinansoweKryzysCOVID-19Wybuch21,2% CARŹródło:Bank Światowy

Perspektywy wzrostu: W ostatniej dekadzie Europa Środkowa i kraje bałtyckie notowały wyższe tempo wzrostu PKB niż Unia Europejska. Rosnąca gospodarka CEE to wyraźny sygnał, że wydatki konsumenckie są wysokie, a nastroje konsumentów dobre. To dokładnie te warunki, które fundusze private equity cenią najbardziej.

Łatwy dostęp do jednolitego rynku UE to istotna przewaga firm z regionu CEE: napędza wzrost popytu konsumenckiego i tworzy środowisko sprzyjające innowacjom.

Utalentowana i tania kadra: Pula talentów w Europie Środkowo-Wschodniej jest wyjątkowa również dlatego, że wśród założycieli rośnie ambicja skalowania firm poza region CEE. Tania siła robocza w połączeniu z rosnącymi zasobami pracowników sprawia, że inwestowanie w tym regionie się opłaca.

Rosnące centrum technologiczne: Sam sektor technologiczny rozwijał się w imponującym tempie dzięki większej liczbie absolwentów kierunków technicznych w ostatnich latach, co napędza innowacje w dziedzinach takich jak SaaS i IT.

Dzięki przedsiębiorczości założyciele i zespoły zarządzające nieraz przetrwali w ostatnich dekadach trudne czasy i utrzymali firmy na powierzchni. W ten sposób zbudowali trwały model biznesowy, który czerpał ze wzrostu gospodarczego CEE. Kluczowym motywem jest tu wzrost: bez niego nie byłoby podstaw do zwrotu z inwestycji.

Więcej informacji o M&A w Europie Środkowo-Wschodniej znajdziesz w naszym obszernym raporcie o M&A w CEE.

Transakcje private equity w regionie CEE

Według liczby transakcji

Liczba transakcji private equity w Europie Środkowo-Wschodniej rosła rok do roku po globalnym kryzysie finansowym, osiągając szczyt w 2022 roku. W 2014 roku w CEE odnotowano zaledwie 44 transakcje private equity, w porównaniu z 94 transakcjami w 2022 roku.

Łączna liczba transakcji PE w CEE

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, wiadomości, raporty roczne), od 2014 r. do lipca 2024 r.21,2% CAR4473677859817990947930015304560759010520142015201620172018201920202021202220232024H1

Wydaje się, że pandemia COVID-19 nie zahamowała napływu transakcji w regionie CEE w latach 2020-2022. Wyceny były tu niższe (to, co nazywamy dyskontem CEE), a agencje rządowe przeznaczały środki na wsparcie ekosystemu PE, podsycając apetyt na zawieranie transakcji. Europa Wschodnia wykazała odporność i wzrost liczby transakcji mimo globalnych spadków gospodarczych, co podkreśla jej znaczenie na mapie inwestycyjnej.

Według stanu na lipiec 2024 roku w Europie Środkowo-Wschodniej zrealizowano 30 transakcji PE, co oznacza, że do końca roku region może zamknąć około 60 transakcji.

Według krajów i sektorów

Polska to najlepiej rozwinięty kraj pod względem skali PKB i zasobów, odpowiadający za niemal jedną trzecią wszystkich transakcji private equity w Europie Środkowo-Wschodniej. Jej większa i bardziej płynna gospodarka skupia więcej firm, a tym samym więcej okazji do zwrotu z inwestycji dla inwestorów regionalnych i międzynarodowych.

Czechy zajmują drugie miejsce pod względem liczby transakcji PE i w ciągu ostatnich 7 lat rozwijały się w imponującym tempie. Zarówno Polska, jak i Czechy charakteryzują się stabilną liczbą transakcji nawet w trudnych latach, w odróżnieniu od pozostałych krajów CEE, co potwierdza ich większą dojrzałość.

Najczęstsze kraje docelowe (bez Rosji), 2014-2024
Lp.Kraj spółki docelowejLiczba transakcji% ogółem
1.Polska26133%
2.Czechy12416%
3.Rumunia7710%
4.Estonia506%
5.Litwa415%
6.Węgry354%
7.Słowenia334%
8.Ukraina273%
9.Słowacja263%
10.Chorwacja263%
Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, wiadomości, raporty roczne), od 2014 r. do lipca 2024 r.

Kraje i sektory docelowe dla inwestorów PE w CEE

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, wiadomości, raporty roczne), od 2014 r. do lipca 2024 r. 230 198 127 169 56 Konsumpcja Technologia Produkcja/Przemysł Inne Ochrona zdrowia Najczęstsze kraje docelowe (bez Rosji), 2014 - 2024 % ogółem Liczba transakcji Kraj spółki docelowej Lp. 33% 261 Polska 1 . 16% 124 Czechy 2 . 10% 77 Rumunia 3 . 6% 50 Estonia 4 . 5% 41 Litwa 5 . 4% 35 Węgry 6 . 4% 33 Słowenia 7 . 3% 27 Ukraina 8 . 3% 26 Słowacja 9 . 3% 26 Chorwacja 10 . Liczba transakcji według sektorów, 2014 - 2024 Razem: 780 transakcji

Pozostałe kraje Europy Wschodniej są mniej rozwinięte, ale region jako całość pozostaje solidny i ma wszystkie cechy, których fundusze PE szukają, by inwestować w firmy i je skalować.

Integracja transgraniczna to istotny trend w sektorze private equity w CEE, który pokazuje potencjał konsolidacji poprzez transakcje transgraniczne. Mniejsze firmy w regionie tworzą silnie rozdrobniony rynek, gotowy do takiej konsolidacji, zwłaszcza w odpowiedzi na zmieniające się warunki rynkowe i wyzwania geopolityczne.

Branża konsumencka pozostaje najatrakcyjniejszym kierunkiem inwestycji dla funduszy PE w CEE. Nie dziwi to, bo strategie roll-up i przejęć typu add-on (bolt-on) najlepiej sprawdzają się i są najłatwiejsze do realizacji w rozdrobnionej branży konsumenckiej w CEE.

W sektorze technologicznym liczba transakcji PE rośnie rok do roku, dzięki rosnącym innowacjom technologicznym i kompetencjom, jakie oferuje CEE.

Co więcej, ze względu na pewne podobieństwa między krajami Europy Wschodniej ekspansja z jednego kraju regionu do drugiego często okazuje się mniej wymagająca.

Wszystkie te dane rodzą jednak pytanie: które fundusze PE faktycznie inwestują w CEE?

Najaktywniejsze fundusze private equity w Europie Środkowo-Wschodniej

Poniżej zestawiliśmy najważniejszych inwestorów private equity w regionie CEE.

Najbardziej aktywni inwestorzy private equity w Europie Środkowo-Wschodniej: 2014-2024
Imię i nazwiskoWyłącznie CEE?Wielkość inwestycji (equity ticket), mln EURBuyout/Growth equityUdział (większościowy/mniejszościowy)
Enterprise Investors✔20-75ObaOba
CVC Capital✘N/MObaOba
BaltCap✔1-20ObaOba
Abris Capital✔30-75ObaPakiet większościowy
3TS Capital Partners✘0.3-10Growth equityOba
Ardian✘1-1,500ObaOba
MCI Capital✔25-100ObaOba
Waterland✔2-25ObaOba
Warburg Pincus✘N/MObaOba
Innova Capital✔25-40BuyoutPakiet większościowy
Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, wiadomości, raporty roczne).

W ostatniej dekadzie zagraniczni inwestorzy PE odpowiadali średnio za 28% wszystkich transakcji PE w CEE. Udział ten może się zmieniać w zależności od nastrojów rynkowych wobec regionu.

Tymczasem lokalni zarządzający funduszami oraz ci skupieni na CEE odpowiadają za większość transakcji w regionie, ponieważ dysponują ustrukturyzowaną regionalną strategią inwestycyjną i wypracowali wyjątkowe rozeznanie w kluczowych graczach na rynku CEE. Bywają wyspecjalizowani branżowo, ale najczęściej są generalistami szukającymi firmy, którą uznają za wartą uwagi.

Co ciekawe, obserwujemy rosnący trend łączenia sił globalnych funduszy private equity z funduszami skupionymi na CEE. To skuteczny sposób, by międzynarodowi inwestorzy bez doświadczenia w regionie szybko zyskali regionalną wiedzę i zwiększyli wielkość angażowanego kapitału (equity ticket).

Za inwestorów CEE uznajemy firmy z siedzibą w Europie Środkowo-Wschodniej, które specjalizują się w inwestowaniu w regionie, natomiast inwestorzy zagraniczni to globalni gracze nieskupieni na CEE.

Globalne fundusze private equity zwykle szukają w regionie CEE firm ze średniego segmentu rynku (middle market), by jeszcze bardziej skonsolidować branżę albo połączyć je z liderem branżowym za granicą.

Doradztwo M&A Aventis Advisors dla założycieli

Dla założyciela w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE) sprzedaż firmy to ważny kamień milowy. Niezależnie od tego, czy dopiero rozważasz swoje opcje, czy masz już ofertę od funduszu private equity, kluczowe jest zrozumienie warunków, takich jak udział kapitałowy, rodzaj inwestycji i horyzont czasowy.

Fundusze private equity w CEE zwykle oferują solidne wsparcie, współpracując z Tobą, a nie przejmując ster. Aby jednak w pełni wykorzystać potencjał exitu, kluczowy jest właściwy doradca. I tu wkraczamy my. Aventis Advisors to polski doradca M&A specjalizujący się w spółkach technologicznych i wzrostowych w całym regionie CEE.

Rozumiemy, że są to decyzje głęboko osobiste, i jesteśmy tu, by wspierać Cię na każdym kroku. Znamy ten region od podszewki i pomogliśmy założycielom takim jak Ty nie tylko sprzedać firmę, ale zrobić to w sposób, który maksymalizuje wartość.

Z powodzeniem poprowadziliśmy transakcje, takie jak sprzedaż CKSource czołowemu inwestorowi z USA, prowadząc konkurencyjny proces sprzedaży, który podnosi wartość.

Wnosimy nie tylko doświadczenie, ale i pełne zaangażowanie w osiągnięcie najlepszego możliwego rezultatu. Jesteśmy czymś więcej niż doradcami: jesteśmy Twoimi partnerami w zabezpieczaniu przyszłości, którą z takim trudem budujesz. Skontaktuj się z nami na niezobowiązującą konsultację już dziś!

Shaheer Ansari

Analityk M&A

Shaheer dołączył do Aventis Advisors w 2023 roku. Wcześniej pracował dla Goldman Sachs w dziale ryzyka kredytowego. W Aventis wspiera zespół przy logistyce transakcji, analizach branżowych oraz nawiązywaniu i rozwijaniu kontaktów biznesowych. Shaheer lubi uczyć się o różnych modelach biznesowych i o tym, jak strategiczne transakcje mogą uwolnić ich ukryty potencjał. Jego zróżnicowane doświadczenie w finansach, mediach i marketingu pozwala mu patrzeć na każdą sytuację całościowo i z własnej, nietypowej perspektywy. Poza pracą Shaheer lubi odkrywać nowe kuchnie, zagłębiać się w książki non-fiction i tworzyć treści w mediach społecznościowych.

Skontaktuj się z nami

Powiedz nam, co chcesz osiągnąć. Wesprzemy Cię na każdym etapie procesu M&A, od początku do zamknięcia transakcji.