Private equity w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE)

Europa Środkowo-Wschodnia to dynamiczny region, który w ostatnich dekadach rozwijał się w niespotykanym tempie. W efekcie region ma ogromny potencjałi skupia jedne z najciekawszych, najlepiej poukładanych firm na świecie.

Przyciąga to inwestorów private equity, którzy chcą wykorzystać ten dobrze skrywany sekret i zarobić na potencjalnym zwrocie z inwestycji, jaki oferuje region Europy Środkowo-Wschodniej (CEE).

Na potrzeby tej analizy przeanalizowaliśmy 780 transakcji private equity zaraportowanych w Mergermarket w Europie Środkowo-Wschodniej (z wyłączeniem Rosji) od 2014 roku do lipca 2024 roku. Raport rzuca światło na branżę private equity w Europie Środkowo-Wschodniej i przedstawia najciekawsze wnioski dla założycieli, którzy chcą pozyskać kapitał od funduszy PE.

Dlaczego CEE to atrakcyjny rynek?

Dynamiczny wzrost gospodarczy regionu CEE, wysoko wykwalifikowana kadra i konkurencyjne koszty czynią z niego atrakcyjny rynek do inwestowania. Rosnąca integracja z rynkami globalnymi w połączeniu z silną kulturą przedsiębiorczości sprawia, że jest to znakomity kierunek dla inwestycji i ekspansji biznesowej. Dodatkowo strategiczne położenie CEE zapewnia łatwy dostęp zarówno do Europy Zachodniej, jak i do rynków wschodzących na wschodzie.

Atrakcyjna historia wzrostu: W ostatniej dekadzie Europa Środkowa i kraje bałtyckie notowały wyższe tempo wzrostu PKB niż Unia Europejska. Rosnąca gospodarka CEE to wyraźny sygnał, że wydatki konsumenckie są wysokie, a nastroje konsumentów dobre. To dokładnie te warunki, które fundusze private equity cenią najbardziej.

Łatwy dostęp do jednolitego rynku UE to istotna przewaga firm z regionu CEE: napędza wzrost popytu konsumenckiego i tworzy środowisko sprzyjające innowacjom.

Utalentowana i tania kadra: Pula talentów w Europie Środkowo-Wschodniej jest wyjątkowa również dlatego, że wśród założycieli rośnie ambicja skalowania firm poza region CEE. Tania siła robocza w połączeniu z rosnącymi zasobami pracowników sprawia, że inwestowanie w tym regionie się opłaca.

Wschodzący hub technologiczny: Sam sektor technologiczny rozwijał się w imponującym tempie dzięki większej liczbie absolwentów kierunków technicznych w ostatnich latach, co napędza innowacje w dziedzinach takich jak SaaS i IT.

Napędzani duchem przedsiębiorczości założyciele i zespoły zarządzające nieraz przechodzili w ostatnich dekadach przez trudne czasy, by utrzymać firmy na powierzchni. W ten sposób zbudowali trwały model biznesowy, który czerpał ze wzrostu gospodarczego CEE. Kluczowym motywem jest tu wzrost: bez niego nie byłoby podstaw do zwrotu z inwestycji.

Więcej informacji o M&A w Europie Środkowo-Wschodniej znajdziesz w naszym obszernym raporcie o M&A w CEE.

Transakcje private equity w regionie CEE

Według liczby transakcji

Liczba transakcji private equity w Europie Środkowo-Wschodniej rosła rok do roku po globalnym kryzysie finansowym, osiągając szczyt w 2022 roku. W 2014 roku w CEE odnotowano zaledwie 44 transakcje private equity, w porównaniu z 94 transakcjami w 2022 roku.

Wydaje się, że pandemia COVID-19 nie zakłóciła przepływu transakcji w regionie CEE w latach 2020-2022. Wyceny były tu niższe (to, co nazywamy dyskontem CEE), a agencje rządowe przeznaczały środki na wsparcie ekosystemu PE, podsycając apetyt na zawieranie transakcji. Europa Wschodnia wykazała odporność i wzrost liczby transakcji mimo globalnych spadków gospodarczych, co podkreśla jej znaczenie na mapie inwestycyjnej.

Według stanu na lipiec 2024 roku w Europie Środkowo-Wschodniej zrealizowano 30 transakcji PE, co stawia region na drodze do zamknięcia około 60 transakcji do końca roku.

Według krajów i sektorów

Polska to najlepiej rozwinięty kraj pod względem skali PKB i zasobów, odpowiadający za niemal jedną trzecią wszystkich transakcji private equity w Europie Środkowo-Wschodniej. Jej większa i bardziej płynna gospodarka skupia więcej firm, a tym samym więcej okazji do zwrotu z inwestycji dla inwestorów regionalnych i międzynarodowych.

Czechy zajmują drugie miejsce pod względem przepływu transakcji PE i w ciągu ostatnich 7 lat rozwijały się w imponującym tempie. Zarówno Polska, jak i Czechy charakteryzują się niską zmiennością przepływu transakcji nawet w trudnych latach, w odróżnieniu od pozostałych krajów CEE, co potwierdza ich większą dojrzałość.

Pozostałe kraje Europy Wschodniej są mniej rozwinięte, ale region jako całość pozostaje solidny i ma wszystkie cechy, których fundusze PE szukają, by inwestować w firmy i je skalować.

Integracja transgraniczna to istotny trend w sektorze private equity w CEE, który pokazuje potencjał konsolidacji poprzez transakcje transgraniczne. Mniejsze firmy w regionie tworzą silnie rozdrobniony rynek, gotowy do takiej konsolidacji, zwłaszcza w odpowiedzi na zmieniające się warunki rynkowe i wyzwania geopolityczne.

Branża konsumencka pozostaje najatrakcyjniejszym kierunkiem inwestycji dla funduszy PE w CEE. Nie dziwi to, bo strategie roll-up i bolt-on najlepiej sprawdzają się i są najłatwiejsze do realizacji w rozdrobnionej branży konsumenckiej w CEE.

W sektorze technologicznym liczba transakcji PE rośnie rok do roku, dzięki rosnącym innowacjom technologicznym i kompetencjom, jakie oferuje CEE.

Co więcej, ze względu na pewne podobieństwa między krajami Europy Wschodniej ekspansja z jednego kraju regionu do drugiego często okazuje się mniej wymagająca.

Wszystkie te dane rodzą jednak pytanie: które fundusze PE faktycznie inwestują w CEE?

Najaktywniejsze fundusze private equity w Europie Środkowo-Wschodniej

Poniżej zmapowaliśmy najważniejszych inwestorów private equity w regionie CEE.

W ostatniej dekadzie zagraniczni inwestorzy PE odpowiadali średnio za 28% wszystkich transakcji PE w CEE. Udział ten może się zmieniać w zależności od nastrojów rynkowych wobec regionu.

Tymczasem lokalni zarządzający funduszami oraz ci skupieni na CEE odpowiadają za większość transakcji w regionie, ponieważ dysponują ustrukturyzowaną regionalną strategią inwestycyjną i wypracowali wyjątkowe rozeznanie w kluczowych graczach na rynku CEE. Bywają wyspecjalizowani branżowo, ale najczęściej są generalistami szukającymi firmy, którą uznają za wartą uwagi.

Co ciekawe, obserwujemy rosnący trend łączenia sił globalnych firm private equity z funduszami skupionymi na CEE. To skuteczny sposób, by międzynarodowi inwestorzy bez doświadczenia w regionie szybko zyskali regionalną wiedzę i zwiększyli wielkość angażowanego kapitału (equity ticket).

Za inwestorów CEE uznajemy firmy z siedzibą w Europie Środkowo-Wschodniej, które specjalizują się w inwestowaniu w regionie, natomiast inwestorzy zagraniczni to globalni gracze nieskupieni na CEE.

Globalne firmy private equity zwykle szukają w regionie CEE firm ze średniego segmentu rynku (middle market), by jeszcze bardziej skonsolidować branżę albo połączyć je z liderem branżowym za granicą.

Doradztwo M&A Aventis Advisors dla założycieli

Dla założyciela w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE) sprzedaż firmy to ważny kamień milowy. Niezależnie od tego, czy dopiero rozważasz swoje opcje, czy masz już ofertę od funduszu private equity, kluczowe jest zrozumienie warunków, takich jak udział kapitałowy, rodzaj inwestycji i horyzont czasowy.

Fundusze private equity w CEE zwykle oferują solidne wsparcie, współpracując z Tobą, a nie przejmując ster. Aby jednak w pełni zmaksymalizować wartość transakcji exit, kluczowy jest właściwy doradca. I tu wkraczamy my, Aventis Advisors. Jesteśmy polski doradca M&A specjalizującym się w spółkach technologicznych i wzrostowych w całym regionie CEE.

Rozumiemy, że są to decyzje głęboko osobiste, i jesteśmy tu, by wspierać Cię na każdym kroku. Znamy ten region od podszewki i pomogliśmy założycielom takim jak Ty nie tylko sprzedać firmę, ale zrobić to w sposób, który maksymalizuje wartość.

Z powodzeniem poprowadziliśmy transakcje, takie jak sprzedaż CKSource czołowemu inwestorowi z USA, tworząc konkurencyjne procesy ofertowe, które podnoszą wartość.

Wnosimy nie tylko doświadczenie, ale i pełne zaangażowanie w osiągnięcie najlepszego możliwego rezultatu. Jesteśmy czymś więcej niż doradcami: jesteśmy Twoimi partnerami w zabezpieczaniu przyszłości, którą z takim trudem budujesz. Skontaktuj się z nami na niezobowiązującą konsultację już dziś!