M&A w Europie: wolumen transakcji wzrósł 4-krotnie w ciągu dwóch dekad

Liczba transakcji M&A w Europie gwałtownie wzrosła w ciągu ostatnich dwóch dekad, a napędzały ją takie czynniki jak niskie stopy procentowe, zalew kapitału private equity oraz pilna potrzeba napędzania wzrostu i zdobywania kluczowych technologii poprzez przejęcia.

W tym artykule analizujemy kluczowe trendy kształtujące europejskie M&A w latach 2004 - 2024 i przyglądamy się przepływowi transakcji, transakcjom transgranicznym i krajowym, przejęciom strategicznym i finansowym, czołowym sektorom, wartości transakcji oraz mnożniki wyceny.

Zaczynajmy!

Krajobraz europejskiego M&A

Łączny wolumen transakcji

Mimo okresowych zawirowań M&A w Europie rosło stabilnie przez ostatnie 20 lat, ze średnioroczną stopą wzrostu (CAGR) na poziomie 8,6%. Globalny kryzys finansowy z 2008 r. i pandemia w 2020 r. chwilowo wyhamowały dealmaking, ale po każdym z tych spadków aktywność szybko odbijała. Co istotne, mimo takich przeszkód jak konflikty geopolityczne, rosnące stopy procentowe, zakłócenia w łańcuchach dostaw i gwałtownie rosnące koszty energii, łączny przepływ transakcji w Europie osiągnął szczyt w 2024 r.

Choć nie wszystkie europejskie gospodarki odnotowały taki sam poziom aktywności M&A, różnorodność kontynentu napędzała przepływy regionalne i wysoki wzrost łączny. Dania, Irlandia i Hiszpania zanotowały w ciągu ostatnich 10 lat dwucyfrowy wzrost liczby transakcji M&A. W 2024 r. łączny wolumen transakcji pozostaje najwyższy w największych gospodarkach Europy Zachodniej, takich jak Wielka Brytania, Niemcy i Francja.

Jednak Europa Środkowo-Wschodnia wyrasta na ważnego gracza na rynku M&A, a kraje takie jak Rumunia, Polska i Czechy notują coraz większą aktywność za sprawą silnego wzrostu gospodarczego, potencjału w obszarze outsourcingu oraz zainteresowania inwestorów niewykorzystanymi dotąd rynkami. Trend ten zwiastuje przejście ku bardziej zrównoważonemu rozkładowi aktywności M&A na całym kontynencie.

M&A krajowe a transgraniczne

Choć w europejskim M&A dominowały transakcje krajowe, w drugiej połowie analizowanego okresu nabrała tempa aktywność transgraniczna. W 2024 r. transakcje transgraniczne odpowiadały za 42% łącznego wolumenu transakcji, wobec 38% w 2004 r. Ogółem w całym 20-letnim okresie transakcje transgraniczne stanowiły średnio około 40% wszystkich transakcji M&A.

Skłonność do transgranicznego M&A napędza dążenie nabywców i inwestorów do ekspansji geograficznej i dywersyfikacji sektorowej. Ich gotowość do poszukiwania wartości poza granicami kraju i budowania powiązań regionalnych daje europejskiemu dealmakingowi przewagę konkurencyjną.

Następnie przeanalizowaliśmy skalę aktywności transgranicznej i krajowej w 15 krajach z największą liczbą odnotowanych transakcji w latach 2003 - 2023. Co do zasady, im niższy łączny przepływ transakcji w danym kraju, tym wyższy udział M&A transgranicznego w całości, z wyjątkami takimi jak Niemcy i Finlandia.

Duże gospodarki, takie jak Wielka Brytania i większość krajów Europy Zachodniej, notują wyższe łączne wolumeny transakcji dzięki licznym krajowym spółkom dokonującym przejęć, co przekłada się na większą liczbę krajowych transakcji M&A. Z kolei mniejsze kraje, o ograniczonym potencjale transakcji krajowych, w dużej mierze polegają na przyciąganiu zagranicznych nabywców.

Przyjrzeliśmy się również pochodzeniu najaktywniejszych zagranicznych nabywców w Europie oraz sektorom, które ich przyciągają. Choć w większości transakcji transgranicznych po stronie kupujących występują podmioty europejskie, to USA są największym zagranicznym nabywcą pod względem łącznej liczby transakcji i odpowiadają za około 24% wszystkich transakcji transgranicznych w Europie w latach 2004 - 2024.

Szczególnie nabywcy z Ameryki Północnej są gotowi napędzać dalszą ekspansję transgraniczną w Europie, a sprzyjają temu wspólny język, podobne praktyki biznesowe i to samo przedsiębiorcze DNA. Choć partnerstwa regionalne wewnątrz Europy będą trwać, otwartość na różnorodnych zagranicznych nabywców ma kluczowe znaczenie dla maksymalnego wykorzystania potencjału transakcji na arenie globalnej.

Pod względem sektorów największe zainteresowanie zagranicy budzą usługi, software, dobra konsumpcyjne, przemysł i ochrona zdrowia. W miarę jak kraje europejskie wyrastają na centra technologiczne, software i powiązane z nim sektory zapewne pozostaną najatrakcyjniejszymi celami.

Przejęcia strategiczne a finansowe

W pierwszej połowie analizowanego okresu w przejęciach dominowali nabywcy strategiczni, wyprzedzając nabywców finansowych, do których zaliczają się fundusze private equity i venture capital. Do tego trendu przyczyniło się kilka czynników: mniej rozwinięte rynki, ograniczona liczba startupów i firm o modelach operacyjnych odpowiednich dla inwestycji PE oraz stosunkowo niższa atrakcyjność i mniejsza znajomość inwestycji alternatywnych.

W drugiej połowie analizowanego okresu, a zwłaszcza w ostatnich latach, aktywność PE/VC w Europie znacząco wzrosła i od 2020 r. odpowiada za ponad 35% wszystkich transakcji. Biorąc pod uwagę rosnącą popularność strategii roll-up, w których przejęć dokonuje inwestor strategiczny wspierany przez fundusz PE, sądzimy, że udział inwestorów finansowych będzie w przyszłości jeszcze większy.

Tę transformację można przypisać różnym zjawiskom, w tym rozwojowi rynków finansowych, wzrostowi sektora technologicznego oraz gromadzeniu przez inwestorów finansowych pokaźnych zasobów dry powder.

Dodatkowo kluczową rolę odegrał przedłużający się okres niskich stóp procentowych. Niskie stopy obniżyły koszt finansowania dłużnego, dzięki czemu nabywcy finansowi mogli skuteczniej lewarować przejęcia i sięgać po większe transakcje. Duża dostępność kapitału w połączeniu z poszukiwaniem wyższych zwrotów w otoczeniu niskich rentowności jeszcze bardziej napędzała wzrost roli nabywców finansowych na europejskim rynku M&A.

W kolejnym kroku przenieśliśmy analizę na poziom poszczególnych krajów, aby wskazać rynki o najwyższym odsetku nabywców finansowych.

Na wszystkich największych rynkach M&A w Europie nabywcy finansowi odpowiadali za około 25 - 30% wszystkich transakcji, z istotnym wyjątkiem Francji, gdzie inwestorzy finansowi byli nabywcami w około 40% transakcji M&A.

Aktywność M&A w poszczególnych sektorach

Analizując dywersyfikację sektorową, dostrzegliśmy solidny i zrównoważony obraz, w którym żaden pojedynczy sektor nie odpowiadał za więcej niż 13% łącznego przepływu transakcji. Na czoło wysunęły się usługi, software, sektor konsumencki, przemysłowy oraz medyczny, które łącznie odpowiadały za około połowę wszystkich europejskich transakcji M&A w całym tym okresie.

Dodatkowo zaobserwowaliśmy dużą aktywność w sektorze finansowym i budowlanym. W ostatnich latach ożywienie przeżył także sektor energetyczny, napędzany trwającą w krajach europejskich transformacją w stronę energii odnawialnej.

Głębsza analiza szeroko rozumianego M&A w branży technologicznej pokazała, że pod względem wolumenu transakcji bezdyskusyjnym zwycięzcą jest sektor software. Wolumen transakcji wystrzelił ze 148 w 2004 r. do oszałamiających 3 414 na koniec 2024 r., przekraczając poprzedni szczyt z 2022 r. Średnioroczna stopa wzrostu (CAGR) w tym okresie wyniosła imponujące 18%.

Wartość transakcji

Mediana wartości transakcji w Europie przeszła w ciągu ostatnich 20 lat znaczącą transformację. Po globalnym kryzysie finansowym z 2008 r. mediana wartości transakcji stopniowo spadała rok do roku, z nielicznymi wyjątkami. W 2020 r. pandemia zatrzymała aktywność M&A w pierwszej połowie roku, obniżając medianę wartości transakcji do zaledwie 10,0 mln EUR.

Zaledwie rok później wartość ta wystrzeliła jednak ponad dwukrotnie, do 21,8 mln EUR, gdy w sprzyjającym otoczeniu risk-on dealmaking rozkwitł w większości sektorów. Mimo trudnych warunków makroekonomicznych w 2022 r. (w tym ostrożniejszego podejścia banków centralnych, które dążyły do okiełznania inflacji) mediana wartości transakcji nadal rosła, po czym w 2023 r. spadła do 16,9 mln, gdy europejskie gospodarki zmagały się ze słabym wzrostem, a wyceny malały. W 2024 r. mediana wartości transakcji wzrosła do 20,0 mln EUR, za sprawą poprawy nastrojów rynkowych, odłożonego popytu oraz sprzyjających czynników, takich jak ożywienie gospodarcze, mocne bilanse przedsiębiorstw i wysoka aktywność w sektorach takich jak technologia i ochrona zdrowia.

Mnożniki wyceny

Na przestrzeni dekad zarówno mnożnik przychodów, jak i mnożnik EBITDA wyraźnie wzrosły. Ścieżka ta nie była jednak nieprzerwanie wznosząca, zwłaszcza w przypadku mnożnika EBITDA, który w ciągu tych 20 lat podlegał znacznym wahaniom, a najsilniejszy spadek zanotował w 2023 r.

Po stabilnym wzroście w latach 2003 - 2007 mnożnik EBITDA runął w 2009 r. o 3,5x, gdy rozwijał się globalny kryzys finansowy. Następnie mediana mnożnika EBITDA w Europie rosła w wolnym tempie, z okazjonalnymi spadkami. W ostatnich dwóch latach nastąpił kolejny znaczący skok, wywołany bodźcami fiskalnymi i monetarnymi, które wyniosły optymizm inwestorów i wyceny na bezprecedensowe poziomy.

Podobnie kształtowała się mediana mnożnika przychodów, choć z mniej wyraźnymi wahaniami. Co najważniejsze, spadek mnożnika przychodów podczas kryzysu finansowego z 2008 r. był znacznie łagodniejszy niż w przypadku mnożnika EBITDA. Nastąpił też istotny wzrost wartości podczas ożywienia w 2021 r. W przeciwieństwie jednak do mnożnika EBITDA, który rósł przez cały 2022 r., mnożnik przychodów zanotował w tym samym okresie niewielki spadek.

W 2023 r. mnożniki przychodów i EBITDA uległy znacznej kompresji, odpowiednio o 0,5x i 3,4x, co było największym rocznym spadkiem odnotowanym w latach 2004 - 2023. Spadek ten przypisano takim czynnikom jak wojna w Ukrainie, recesje w kilku krajach europejskich i rekordowo wysokie stopy procentowe. W 2024 r. oba mnożniki, przychodów i EBITDA, odbiły jednak, poprawiając się odpowiednio o 0,4x i 1,1x, za sprawą stabilizującego się otoczenia makroekonomicznego, słabnącej presji inflacyjnej i odbudowanego zaufania inwestorów.

W poprzednim wpisie na blogu poświęconym Europie Środkowo-Wschodniej (CEE)pogłębiona analiza mediany mnożników wyceny w różnych regionach Europy ujawniła rosnące „dyskonto CEE” w tych mnożnikach w porównaniu z szerszym rynkiem europejskim. 

Do tego dyskonta przyczyniają się m.in. mniejsze wielkości transakcji, mniej intensywna konkurencja między nabywcami oraz większe rozdrobnienie rynku. Wpływ na nie miało również podwyższone ryzyko polityczne i gospodarcze w niektórych krajach CEE. Wreszcie warto zauważyć, że wyższe stopy wolne od ryzyka w kilku krajach CEE przekładały się na niższe wyceny za sprawą dyskontowania przyszłych przepływów cash flow.

Dlaczego warto nawiązać współpracę z europejskim doradcą M&A?

Rosnąca liczba transakcji zwiększyła zapotrzebowanie na europejskich doradców M&A. Nawiązując współpracę z europejskim doradcą M&A, zyskujesz cenny wgląd w dynamicznie rozwijające się kraje, branże i spółki, które odpowiadają celom Twojej firmy. Wiedza europejskich doradców M&A jest szczególnie cenna w transakcjach transgranicznych: pomaga zagranicznym stronom zrozumieć dynamikę rynku, ramy prawne i regulacyjne oraz bariery językowe i kulturowe.

Europejscy doradcy M&A doskonale poruszają się w dynamice rynku, rozumieją wyceny i koordynują wszystkie niezbędne procesy. Kluczowa jest współpraca z doradcą M&A, który ma bogate doświadczenie we wspieraniu międzynarodowych nabywców w specyficznych zawiłościach inwestowania w Europie, a zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzięki szerokiej sieci kontaktów i dostępowi do danych europejscy doradcy M&A mogą dostarczyć cennych spostrzeżeń i pomóc Ci w wyborze oraz zamknięciu właściwej transakcji.

O Aventis Advisors

Aventis Advisors to doradca M&A dla Usługi informatyczne i software w Europie. Wierzymy, że światu byłoby lepiej z mniejszą liczbą (za to lepszej jakości) Transakcje fuzji i przejęć zawieranych we właściwym momencie dla firmy i jej właścicieli. Naszym celem jest uczciwe, oparte na rzetelnej analizie doradztwo, w którym jasno przedstawiamy klientom wszystkie opcje, w tym tę, by zachować status quo.

Skontaktuj się z nami, aby porozmawiać o tym, ile może być warta Twoja firma i jak wygląda cały proces.