Liczba transakcji M&A w Europie gwałtownie wzrosła w ciągu ostatnich dwóch dekad, a napędzały ją takie czynniki jak niskie stopy procentowe, napływ kapitału private equity oraz pilna potrzeba wzrostu i pozyskiwania kluczowych technologii przez przejęcia.
W tym artykule analizujemy kluczowe trendy na europejskim rynku M&A w latach 2004-2024: liczbę transakcji, transakcje transgraniczne i krajowe, przejęcia strategiczne i finansowe, czołowe sektory, wartość transakcji oraz mnożniki wyceny.
Zaczynajmy!
Rynek M&A w Europie
Łączny wolumen transakcji
Mimo okresowych zawirowań rynek M&A w Europie rósł stabilnie przez ostatnie 20 lat, ze średnioroczną stopą wzrostu (CAGR) na poziomie 8,6%. Globalny kryzys finansowy z 2008 r. i pandemia w 2020 r. chwilowo wyhamowały zawieranie transakcji, ale po każdym z tych spadków aktywność szybko odbijała. Co istotne, mimo takich przeszkód jak konflikty geopolityczne, rosnące stopy procentowe, zakłócenia w łańcuchach dostaw i gwałtownie rosnące koszty energii, łączna liczba transakcji w Europie osiągnęła szczyt w 2024 r.
M&A w Europie: łączna liczba transakcji, 2004-2024
Choć nie wszystkie europejskie gospodarki odnotowały taki sam poziom aktywności M&A, zróżnicowanie kontynentu sprzyjało transakcjom regionalnym i wysokiemu wzrostowi całego rynku. Dania, Irlandia i Hiszpania zanotowały w ciągu ostatnich 10 lat dwucyfrowy wzrost liczby transakcji M&A. W 2024 r. łączna liczba transakcji pozostaje najwyższa w największych gospodarkach Europy Zachodniej, takich jak Wielka Brytania, Niemcy i Francja.
Jednak Europa Środkowo-Wschodnia wyrasta na ważnego gracza na rynku M&A, a kraje takie jak Rumunia, Polska i Czechy notują coraz większą aktywność za sprawą silnego wzrostu gospodarczego, potencjału w obszarze outsourcingu oraz zainteresowania inwestorów niewykorzystanymi dotąd rynkami. Trend ten zwiastuje przejście ku bardziej zrównoważonemu rozkładowi aktywności M&A na całym kontynencie.
M&A w Europie: liczba transakcji według krajów, 2004-2024
| # | Kraj | CAGR 2014-24 |
|---|---|---|
| 1 | Dania | 15% |
| 2 | Irlandia | 14% |
| 3 | Hiszpania | 12% |
| 4 | Szwecja | 11% |
| 5 | Norwegia | 11% |
| 6 | Finlandia | 11% |
| 7 | Rumunia | 11% |
| 8 | Włochy | 10% |
| 9 | Portugalia | 10% |
| 10 | Holandia | 9% |
M&A krajowe a transgraniczne
Choć w europejskim M&A dominowały transakcje krajowe, w drugiej połowie analizowanego okresu nabrała tempa aktywność transgraniczna. W 2024 r. transakcje transgraniczne stanowiły 42% wszystkich transakcji, wobec 38% w 2004 r. W całym 20-letnim okresie transakcje transgraniczne stanowiły średnio około 40% wszystkich transakcji M&A.
Za popularnością transakcji transgranicznych stoi dążenie nabywców i inwestorów do ekspansji geograficznej i dywersyfikacji sektorowej. Ich gotowość do szukania wartości poza granicami kraju i budowania powiązań regionalnych daje europejskiemu rynkowi transakcji przewagę konkurencyjną.
M&A w Europie: transakcje krajowe a transgraniczne, 2004-2024
Następnie przeanalizowaliśmy skalę aktywności transgranicznej i krajowej w 15 krajach z największą liczbą odnotowanych transakcji w latach 2003-2023. Co do zasady, im mniej transakcji w danym kraju, tym wyższy udział transakcji transgranicznych, choć są wyjątki, takie jak Niemcy i Finlandia.
Duże gospodarki, takie jak Wielka Brytania i większość krajów Europy Zachodniej, notują więcej transakcji dzięki licznym krajowym firmom dokonującym przejęć, co przekłada się na więcej transakcji krajowych. Z kolei mniejsze kraje, o ograniczonym potencjale transakcji krajowych, w dużej mierze polegają na przyciąganiu zagranicznych nabywców.
M&A w Europie: najaktywniejsze rynki M&A, 2004-2024
Przyjrzeliśmy się również pochodzeniu najaktywniejszych zagranicznych nabywców w Europie oraz sektorom, które ich przyciągają. Choć w większości transakcji transgranicznych po stronie kupujących występują podmioty europejskie, to USA są największym zagranicznym nabywcą pod względem łącznej liczby transakcji i odpowiadają za około 24% wszystkich transakcji transgranicznych w Europie w latach 2004-2024.
Szczególnie nabywcy z Ameryki Północnej będą zapewne napędzać dalszą ekspansję transgraniczną w Europie, a sprzyjają temu wspólny język, podobne praktyki biznesowe i to samo przedsiębiorcze DNA. Choć partnerstwa regionalne wewnątrz Europy będą trwać, otwartość na nabywców z różnych krajów pozwala w pełni wykorzystać potencjał transakcji na rynku globalnym.
Pod względem sektorów największe zainteresowanie zagranicy budzą usługi, oprogramowanie, dobra konsumpcyjne, przemysł i ochrona zdrowia. W miarę jak kraje europejskie stają się centrami technologicznymi, oprogramowanie i pokrewne sektory zapewne pozostaną najatrakcyjniejszymi celami przejęć.
M&A w Europie: przejęcia transgraniczne według kupującego, 2004-2024
Przejęcia strategiczne a finansowe
W pierwszej połowie analizowanego okresu w przejęciach dominowali nabywcy strategiczni, wyprzedzając nabywców finansowych, do których zaliczają się fundusze private equity i venture capital. Do tego trendu przyczyniło się kilka czynników: mniej rozwinięte rynki, ograniczona liczba startupów i firm o modelach operacyjnych odpowiednich dla inwestycji PE oraz stosunkowo niższa atrakcyjność i mniejsza znajomość inwestycji alternatywnych.
W drugiej połowie analizowanego okresu, a zwłaszcza w ostatnich latach, aktywność PE/VC w Europie znacząco wzrosła i od 2020 r. odpowiada za ponad 35% wszystkich transakcji. Biorąc pod uwagę rosnącą popularność strategii roll-up, w których przejęć dokonuje inwestor strategiczny wspierany przez fundusz PE, sądzimy, że udział inwestorów finansowych będzie w przyszłości jeszcze większy.
Za tą zmianą stoi kilka zjawisk: rozwój rynków finansowych, wzrost sektora technologicznego oraz duże niewykorzystane środki zgromadzone przez inwestorów finansowych (dry powder).
Dodatkowo kluczową rolę odegrał przedłużający się okres niskich stóp procentowych. Niskie stopy obniżyły koszt finansowania dłużnego, dzięki czemu nabywcy finansowi mogli skuteczniej lewarować przejęcia i sięgać po większe transakcje. Duża dostępność kapitału w połączeniu z poszukiwaniem wyższych zwrotów w otoczeniu niskich rentowności jeszcze bardziej napędzała wzrost roli nabywców finansowych na europejskim rynku M&A.
M&A w Europie: przejęcia strategiczne a finansowe, 2004-2024
W kolejnym kroku przenieśliśmy analizę na poziom poszczególnych krajów, aby wskazać rynki o najwyższym odsetku nabywców finansowych.
Na wszystkich największych rynkach M&A w Europie nabywcy finansowi odpowiadali za około 25-30% wszystkich transakcji, z istotnym wyjątkiem Francji, gdzie inwestorzy finansowi byli nabywcami w około 40% transakcji M&A.
M&A w Europie: 10 krajów z największą liczbą przejęć finansowych, 2004-2024
Aktywność M&A w poszczególnych sektorach
Pod względem sektorów rynek okazał się zróżnicowany i zrównoważony: żaden sektor nie odpowiadał za więcej niż 13% wszystkich transakcji. Na czoło wysunęły się usługi, oprogramowanie, dobra konsumpcyjne, przemysł oraz ochrona zdrowia, które łącznie odpowiadały za około połowę wszystkich europejskich transakcji M&A w całym tym okresie.
Dodatkowo zaobserwowaliśmy dużą aktywność w sektorze finansowym i budowlanym. W ostatnich latach ożywienie przeżył także sektor energetyczny, napędzany trwającą w krajach europejskich transformacją w stronę energii odnawialnej.
M&A w Europie: podział na sektory, 2004-2024
Głębsza analiza szeroko rozumianego M&A w branży technologicznej pokazała, że pod względem liczby transakcji bezdyskusyjnym zwycięzcą jest sektor oprogramowania. Liczba transakcji wzrosła ze 148 w 2004 r. do aż 3 414 w 2024 r., przekraczając poprzedni szczyt z 2022 r. Średnioroczna stopa wzrostu (CAGR) w tym okresie wyniosła imponujące 18%.
M&A w Europie: transakcje w sektorze oprogramowania, 2004-2024
Wartość transakcji
Mediana wartości transakcji w Europie wyraźnie zmieniała się w ciągu ostatnich 20 lat. Po globalnym kryzysie finansowym z 2008 r. mediana wartości transakcji stopniowo spadała rok do roku, z nielicznymi wyjątkami. W 2020 r. pandemia zatrzymała aktywność M&A w pierwszej połowie roku, obniżając medianę wartości transakcji do zaledwie 10,0 mln EUR.
Zaledwie rok później wartość ta wzrosła jednak ponad dwukrotnie, do 21,8 mln EUR, gdy przy dużym apetycie na ryzyko aktywność transakcyjna kwitła w większości sektorów. Mimo trudnych warunków makroekonomicznych w 2022 r. (w tym ostrożniejszego podejścia banków centralnych, które dążyły do okiełznania inflacji) mediana wartości transakcji nadal rosła, po czym w 2023 r. spadła do 16,9 mln EUR, gdy europejskie gospodarki zmagały się ze słabym wzrostem, a wyceny malały. W 2024 r. mediana wartości transakcji wzrosła do 20,0 mln EUR, za sprawą poprawy nastrojów rynkowych, odłożonego popytu oraz sprzyjających czynników, takich jak ożywienie gospodarcze, mocne bilanse przedsiębiorstw i wysoka aktywność w sektorach takich jak technologia i ochrona zdrowia.
M&A w Europie: mediana wartości transakcji, 2004-2024
Mnożniki wyceny
Na przestrzeni dekad zarówno mnożnik przychodów, jak i mnożnik EBITDA wyraźnie wzrosły. Ścieżka ta nie była jednak nieprzerwanie wznosząca, zwłaszcza w przypadku mnożnika EBITDA, który w ciągu tych 20 lat podlegał znacznym wahaniom, a najsilniejszy spadek zanotował w 2023 r.
Po stabilnym wzroście w latach 2003-2007 mnożnik EBITDA runął w 2009 r. o 3,5x, gdy rozwijał się globalny kryzys finansowy. Następnie mediana mnożnika EBITDA w Europie rosła w wolnym tempie, z okazjonalnymi spadkami. W ostatnich dwóch latach nastąpił kolejny znaczący skok, wywołany bodźcami fiskalnymi i monetarnymi, które wyniosły optymizm inwestorów i wyceny na bezprecedensowe poziomy.
Podobnie kształtowała się mediana mnożnika przychodów, choć z mniej wyraźnymi wahaniami. Co najważniejsze, spadek mnożnika przychodów podczas kryzysu finansowego z 2008 r. był znacznie łagodniejszy niż w przypadku mnożnika EBITDA. Nastąpił też istotny wzrost wartości podczas ożywienia w 2021 r. W przeciwieństwie jednak do mnożnika EBITDA, który rósł przez cały 2022 r., mnożnik przychodów zanotował w tym samym okresie niewielki spadek.
W 2023 r. mnożniki przychodów i EBITDA wyraźnie spadły, odpowiednio o 0,5x i 3,4x, co było największym rocznym spadkiem odnotowanym w latach 2004-2023. Złożyły się na to m.in. wojna w Ukrainie, recesje w kilku krajach europejskich i rekordowo wysokie stopy procentowe. W 2024 r. oba mnożniki, przychodów i EBITDA, odbiły jednak, odpowiednio o 0,4x i 1,1x, dzięki stabilizacji otoczenia makroekonomicznego, słabnącej presji inflacyjnej i powrotowi zaufania inwestorów.
M&A w Europie: mnożniki wyceny, 2004-2024
W poprzednim artykule poświęconym Europie Środkowo-Wschodniej (CEE) szczegółowa analiza mediany mnożników wyceny w różnych regionach Europy pokazała rosnące „dyskonto CEE” w porównaniu z szerszym rynkiem europejskim.
Do tego dyskonta przyczyniają się m.in. mniejsza wielkość transakcji, słabsza konkurencja między nabywcami oraz większe rozdrobnienie rynku. Wpływ na nie miało również podwyższone ryzyko polityczne i gospodarcze w niektórych krajach CEE. Wreszcie warto zauważyć, że wyższe stopy wolne od ryzyka w kilku krajach CEE przekładały się na niższe wyceny, bo przyszłe przepływy pieniężne dyskontuje się po wyższej stopie.
Dlaczego warto nawiązać współpracę z europejskim doradcą M&A?
Rosnąca liczba transakcji zwiększyła zapotrzebowanie na europejskich doradców M&A. Europejski doradca M&A pomoże Ci lepiej poznać dynamicznie rozwijające się kraje, branże i spółki, które pasują do celów Twojej firmy. Jego wiedza jest szczególnie cenna w transakcjach transgranicznych: pomaga zagranicznym stronom zrozumieć rynek, ramy prawne i regulacyjne oraz pokonać bariery językowe i kulturowe.
Europejscy doradcy M&A doskonale poruszają się w dynamice rynku, rozumieją wyceny i koordynują wszystkie niezbędne procesy. Kluczowa jest współpraca z doradcą M&A, który ma bogate doświadczenie we wspieraniu międzynarodowych nabywców w specyficznych zawiłościach inwestowania w Europie, a zwłaszcza w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzięki szerokiej sieci kontaktów i dostępowi do danych europejscy doradcy M&A mogą dostarczyć cennych spostrzeżeń i pomóc Ci w wyborze oraz zamknięciu właściwej transakcji.
O Aventis Advisors
Aventis Advisors to doradca M&A dla Usługi IT i software w Europie. Wierzymy, że świat byłby lepszy z mniejszą liczbą (za to lepszej jakości) transakcji M&A zawieranych we właściwym momencie dla firmy i jej właścicieli. Naszym celem jest uczciwe, oparte na rzetelnej analizie doradztwo, w którym jasno przedstawiamy klientom wszystkie opcje, w tym tę, by zachować status quo.
Skontaktuj się z nami, aby porozmawiać o tym, ile może być warta Twoja firma i jak wygląda cały proces.