Przez ostatnie dekady Rumunia przeszła niezwykłą drogę rozwoju gospodarczego, wyprzedzając większość krajów Europy Zachodniej. Dobrze zdywersyfikowana i szybko rosnąca gospodarka uczyniła z kraju żyzny grunt dla fuzji i przejęć (M&A), a transakcje, zarówno transgraniczne, jak i krajowe, nabierają coraz większego rozpędu.
W tym wpisie przyjrzymy się trendom, które kształtują rumuński rynek M&A. Zajmiemy się dynamiką ogólnych wolumenów M&A, skalą przejęć transgranicznych, najaktywniejszymi sektorami i wieloma innymi wątkami. Omówimy też najważniejsze czynniki makroekonomiczne, które skłaniają firmy do rozwijania działalności w Rumunii.
Przegląd rynku M&A w Rumunii
Aby dokładnie prześledzić rozwój rumuńskiego rynku M&A, zbadaliśmy wszystkie transakcje z lat 2003-2022. Przez te dwie dekady zrealizowano w Rumunii 1 507 transakcji.
Łączna liczba transakcji M&A w Rumunii
W latach 2003-2022 łączna liczba transakcji w Rumunii rosła imponująco, w tempie 12,3% rocznie (CAGR). Liczba transakcji w skali roku zwiększyła się w tym czasie z 16 do 164. Po drodze nie brakowało jednak wahań, a mocnym impulsem do wzrostu okazał się sprzyjający ryzyku rok 2021.
Po znacznym spadku wolumenu transakcji rok do roku w 2020 r. ze względu na wpływ pandemii, w 2021 r. nastąpił niezwykły wzrost aktywności w zakresie fuzji i przejęć. Całkowity wolumen transakcji wzrósł ponad dwukrotnie w okresie 12 miesięcy i utrzymał ten podwyższony poziom przez cały 2022 rok. Biorąc pod uwagę odporność gospodarczą Rumunii, atrakcyjny rynek pracy i obiecujące możliwości wzrostu, przewidujemy, że aktywność w zakresie fuzji i przejęć utrzyma się powyżej historycznych poziomów.
Przejęcia transgraniczne a przejęcia krajowe
Przez większość analizowanego okresu aktywność transgraniczna na rumuńskim rynku M&A pozostawała stabilna, w większości lat oscylując wokół 66% wszystkich transakcji. Szybko rosnąca i odporna gospodarka oraz korzystna charakterystyka rynku pracy dają zagranicznym nabywcom przekonujące powody, by przejmować lokalne firmy. Do tego dochodzą korzystne zmiany w rumuńskim prawie i członkostwo kraju w Unii Europejskiej, które silnie przyciągają inwestycje zagraniczne, gdy nabywcy chcą zbudować i rozszerzyć swoją obecność w Europie.
Wchodząc głębiej w analizę zagranicznych nabywców, na czoło wysunęli się ci ze Stanów Zjednoczonych, z imponującym wynikiem 145 transakcji w latach 2003-2022. Nabywcy z USA byli wyjątkowo aktywni zwłaszcza w sektorze software, nieruchomości i energetyki.
W tym samym okresie mocno w transakcjach transgranicznych zaznaczyły się największe kraje Europy Zachodniej: Wielka Brytania, Niemcy i Francja. Na liście Top 10 zagranicznych nabywców w Rumunii znalazły się też dwa kraje Europy Środkowo-Wschodniej: Polska i Czechy.
Wolumeny M&A według sektorów
Przepływ transakcji rozkładał się między sektory równomiernie i stabilnie, bez wyraźnej koncentracji w którymkolwiek obszarze. W podziale na branże najwięcej ważyła energetyka (9,0% całości), a tuż za nią uplasowały się software (8,6%), finanse (7,4%) i przemysł (6,1%).
Najbardziej aktywne sektory w zakresie przejęć
Wśród sektorów o najwyższej aktywności, mierzonej łączną liczbą transakcji, wyróżniły się software i medycyna, które rosły dość równomiernie przez ostatnie siedem lat. Zwłaszcza transakcje w sektorze software mocno przyspieszyły od 2020 roku, co pokazuje potencjał rumuńskiej branży technologicznej. Od 2021 roku widać też wyraźne ożywienie w energetyce, szczególnie w odnawialnych źródłach energii.
Choć nie widać tego wprost na wykresie, warto odnotować wyraźny skok liczby transakcji w nieruchomościach w latach 2021 i 2022. Przez te dwa lata branża mocno odżyła, domykając rok 2021 z 25 transakcjami, a 2022 z 10. Z kolei przez analizowane dwie dekady tempo wytraciły media i produkcja.
Inwestorzy finansowi a strategiczni
Zaangażowanie inwestorów finansowych, głównie funduszy venture capital i private equity, mocno się wahało w latach 2003-2018. Od 2019 roku wyraźnie jednak przybywa transakcji prowadzonych przez nabywców finansowych. Co istotne, inwestycje private equity w Rumunii nabrały przez lata sporego rozpędu, co dobrze oddaje rosnące zainteresowanie tym rynkiem.
Co więcej, w latach 2021 i 2022 wyraźnie, w ujęciu bezwzględnym, wzrosło zainteresowanie nabywców strategicznych. Świadczy to o rosnącej atrakcyjności rumuńskiego rynku, w którym nabywcy strategiczni dostrzegają ogromny potencjał i wartość. To, że schodzą się tu inwestorzy finansowi i strategiczni, pokazuje, jak rośnie zaufanie i entuzjazm wobec okazji M&A w Rumunii.
Przegląd rumuńskiej gospodarki
Za silną aktywnością na rynku fuzji i przejęć w Rumunii stoi kilka czynników, które wyraźnie napędzają przejęcia: korzystne otoczenie makroekonomiczne, znaczące bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz rozwinięte rynki kapitałowe. Gdy przyjrzeć się bliżej rumuńskiej gospodarce, w oczy rzucają się przede wszystkim wyjątkowy wzrost PKB i atrakcyjny rynek pracy.
Wyjątkowy wzrost PKB
Zaczynając od wzrostu PKB, Rumunia może pochwalić się szybko rozwijającą się i prężną gospodarką, zajmując drugie miejsce w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, ustępując jedynie Polsce. W latach 2003-2022 CAGR jej PKB osiągnął 8,7%. Ta stopa wzrostu przewyższa średnią dla regionu Europy Środkowo-Wschodniej i znacznie przewyższa średnie dla Unii Europejskiej (UE) i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
Atrakcyjny rynek pracy
Rumuński rynek pracy to kusząca okazja z punktu widzenia fuzji i przejęć, zwłaszcza dla zagranicznych nabywców z Europy Zachodniej i USA. Kraj ma drugą co do wielkości populację w regionie CEE, zaraz za Polską, liczącą aż 19,3 mln osób.
Najważniejszą rolę odgrywają jednak koszty pracy. Rumunia ma drugie najniższe koszty pracy w UE, zaraz za Bułgarią. Z raportu Eurostatu za 2022 rok wynika, że średnie wynagrodzenie godzinowe wynosi zaledwie 10 EUR, czyli aż o 68% mniej niż unijna średnia 31 EUR. Tak duża różnica w kosztach pracy czyni Rumunię niezwykle opłacalnym kierunkiem dla firm, które chcą się rozwinąć lub zaistnieć na rynku europejskim.
Jeśli chcesz szerzej poznać aktywność M&A w Europie Środkowo-Wschodniej, zajrzyj do naszego wpisu o M&A w regionie CEE. Poza wskazaniem krajów, które przyciągają w regionie najwięcej przejęć, znajdziesz tam cenne spostrzeżenia o medianie wartości transakcji, „dyskoncie CEE”, a także o tym, jak kształtują się mnożnikach wyceny.
Aventis Advisors pomoże Ci odnaleźć się na rynku M&A w Europie Środkowo-Wschodniej
Rosnąca liczba transakcji w Rumunii zwiększyła popyt na doradcy M&Adziałających w regionie CEE. Współpracując z doradcą M&A w regionie CEE, zyskasz cenny wgląd w lokalne rumuńskie firmy, które mogą idealnie pasować do Twojego biznesu. Wiedza doradców szczególnie procentuje w transakcjach transgranicznych. Pomogą oni zagranicznym stronom zrozumieć realia rynku oraz ramy prawne i regulacyjne związane z M&A, w tym choćby podatek dochodowy od osób prawnych, a także pokonać bariery językowe i kulturowe.
O Aventis Advisors
Aventis Advisors jest doradca M&A dla spółek technologicznych i wzrostowych z regionu CEE. Mamy bogate doświadczenie we wspieraniu zagranicznych nabywców mierzących się z osobliwościami inwestowania w tym regionie. Dzięki dostępowi do lokalnych baz danych i sieci kontaktów dostarczamy cennych spostrzeżeń oraz pomagamy wybrać i domknąć właściwą dla Ciebie transakcję. Doświadczenie w łączeniu zagranicznych inwestorów z celami przejęć z regionu CEE pozwala nam zaopiekować się wszystkimi Twoimi potrzebami inwestycyjnymi, od złożonych wymogów finansowych po niwelowanie różnic kulturowych.
Skontaktuj się z nami jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o możliwościach M&A w Rumunii. Z przyjemnością odpowiemy na wszelkie Twoje pytania i znajdziemy dla Ciebie najlepsze transakcje.
