M&A w Rumunii: gwałtowny wzrost liczby transakcji

Liczba fuzji i przejęć w Rumunii rośnie w niezwykłym tempie, napędzana przez prężną i szybko rozwijającą się gospodarkę tego kraju. Wiodącą rolę odgrywają przejęcia transgraniczne, które stanowią imponujące 66% wszystkich transakcji w Rumunii.

Filip Drazdou
Opublikowano 30 listopada 2023 · 8 min czytania · Nawiąż kontakt na LinkedIn

Przez ostatnie dekady Rumunia przeszła niezwykłą drogę rozwoju gospodarczego, wyprzedzając większość krajów Europy Zachodniej. Dobrze zdywersyfikowana i szybko rosnąca gospodarka uczyniła z kraju żyzny grunt dla fuzji i przejęć (M&A), a transakcje, zarówno transgraniczne, jak i krajowe, nabierają coraz większego rozpędu.

W tym wpisie przyjrzymy się trendom, które kształtują rumuński rynek M&A. Zajmiemy się dynamiką łącznej liczby transakcji M&A, skalą przejęć transgranicznych, najaktywniejszymi sektorami i wieloma innymi wątkami. Omówimy też najważniejsze czynniki makroekonomiczne, które skłaniają firmy do rozwijania działalności w Rumunii.

Przegląd rynku M&A w Rumunii

Aby dokładnie prześledzić rozwój rumuńskiego rynku M&A, zbadaliśmy wszystkie transakcje z lat 2003-2022. Przez te dwie dekady zrealizowano w Rumunii 1 507 transakcji.

Łączna liczba transakcji M&A w Rumunii

W latach 2003-2022 łączna liczba transakcji w Rumunii rosła imponująco, w tempie 12,3% rocznie (CAGR). Liczba transakcji w skali roku zwiększyła się w tym czasie z 16 do 164. Po drodze nie brakowało jednak wahań, a mocnym impulsem do wzrostu okazał się rok 2021, gdy inwestorzy chętnie podejmowali ryzyko.

Po wyraźnym spadku liczby transakcji rok do roku w 2020 roku, wywołanym pandemią, aktywność M&A gwałtownie odbiła w 2021 roku. Łączna liczba transakcji w ciągu 12 miesięcy wzrosła ponad dwukrotnie i utrzymała ten podwyższony poziom przez cały 2022 rok. Wobec odporności rumuńskiej gospodarki, atrakcyjnego rynku pracy i obiecujących perspektyw wzrostu spodziewamy się, że aktywność M&A utrzyma się powyżej poziomów historycznych.

M&A w Rumunii: łączny wolumen transakcji, 2003-2022

16 28 62 50 68 54 39 53 55 62 92 67 69 86 102 82 109 82 167 164 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Liczba transakcji Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, doniesienia medialne, raporty roczne) 12.3% CAGR

Przejęcia transgraniczne a krajowe

Przez większość analizowanego okresu aktywność transgraniczna na rumuńskim rynku M&A pozostawała stabilna, w większości lat oscylując wokół 66% wszystkich transakcji. Szybko rosnąca i odporna gospodarka oraz korzystna charakterystyka rynku pracy dają zagranicznym nabywcom przekonujące powody, by przejmować lokalne firmy. Do tego dochodzą korzystne zmiany w rumuńskim prawie i członkostwo kraju w Unii Europejskiej, które silnie przyciągają inwestycje zagraniczne, gdy nabywcy chcą zbudować i rozszerzyć swoją obecność w Europie.

M&A w Rumunii: transakcje krajowe a transgraniczne, 2003-2022

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, doniesienia medialne, raporty roczne) 12 26 41 36 51 42 26 33 36 39 49 41 51 60 67 55 69 46 107 114 4 2 21 14 17 12 13 20 19 23 43 26 18 26 35 27 40 36 60 50 75% 93% 66% 72% 75% 78% 67% 62% 65% 63% 53% 61% 74% 70% 66% 67% 63% 56% 64% 70% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Transgraniczne Krajowe % transgranicznych

Wśród zagranicznych nabywców na czoło wysunęli się ci ze Stanów Zjednoczonych, z imponującym wynikiem 145 transakcji w latach 2003-2022. Nabywcy z USA byli wyjątkowo aktywni zwłaszcza w sektorach oprogramowania, nieruchomości i energetyki.

W tym samym okresie mocno w transakcjach transgranicznych zaznaczyły się największe kraje Europy Zachodniej: Wielka Brytania, Niemcy i Francja. W pierwszej dziesiątce zagranicznych nabywców w Rumunii znalazły się też dwa kraje Europy Środkowo-Wschodniej: Polska i Czechy.

M&A w Rumunii: przejęcia transgraniczne według sektorów, 2003-2022

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, doniesienia medialne, raporty roczne) Trzy główne sektory przejęć % ogółem Transakcje - transgraniczne Liczba transakcji Nabywca: Kraj Lp. Oprogramowanie - Nieruchomości - Energia 14.5% 145 1. Handel detaliczny - Finansowe - Przemysł 9.1% 91 2. Oprogramowanie - Nieruchomości - Energia 7.6% 76 3. Oprogramowanie - Handel detaliczny - Żywność 7.3% 73 4. Finanse - Produkcja - Budownictwo 6.6% 66 5. Oprogramowanie - Handel detaliczny - e-commerce 5.5% 55 6. Finanse - Przemysł - Energia 4.2% 42 7. Energia - Budownictwo - Media 3.7% 37 8. Energia - Farmacja - Finanse 3.4% 34 9. Przemysł - Energia - Finanse 3.2% 32 10.

Liczba transakcji M&A według sektorów

Przepływ transakcji rozkładał się między sektory równomiernie i stabilnie, bez wyraźnej koncentracji w którymkolwiek obszarze. W podziale na branże najwięcej ważyła energetyka (9,0% całości), a tuż za nią uplasowały się software (8,6%), finanse (7,4%) i przemysł (6,1%).

M&A w Rumunii: wolumen transakcji według sektorów, 2003-2022

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, doniesienia medialne, raporty roczne) 9.0% 8.6% 7.4% 6.1% 5.8% 5.7% 5.3% 52.0% Energia Oprogramowanie Finanse Przemysł Medycyna Żywność Handel detaliczny Inne 1 507 transakcji zostało przeprowadzonych w latach 2003-2022 w Rumunia

Najaktywniejsze sektory w przejęciach

Wśród sektorów o najwyższej aktywności, mierzonej łączną liczbą transakcji, wyróżniły się oprogramowanie i sektor medyczny, które rosły dość równomiernie przez ostatnie siedem lat. Zwłaszcza transakcje w sektorze oprogramowania mocno przyspieszyły od 2020 roku, co pokazuje potencjał rumuńskiej branży technologicznej. Od 2021 roku widać też wyraźne ożywienie w energetyce, szczególnie w odnawialnych źródłach energii.

M&A w Rumunii: wolumen transakcji według głównych sektorów, 2003-2022

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, doniesienia medialne, raporty roczne) 27 29 16 7 4 0 5 10 15 20 25 30 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Energia Oprogramowanie Usługi finansowe Produkty i usługi przemysłowe Medycyna

Choć nie widać tego wprost na wykresie, warto odnotować wyraźny skok liczby transakcji w nieruchomościach w latach 2021 i 2022. Przez te dwa lata branża mocno odżyła, domykając rok 2021 z 25 transakcjami, a 2022 z 10. Z kolei przez analizowane dwie dekady tempo wytraciły media i produkcja.

Inwestorzy finansowi a strategiczni

Zaangażowanie inwestorów finansowych, głównie funduszy venture capital i private equity, mocno się wahało w latach 2003-2018. Od 2019 roku wyraźnie jednak przybywa transakcji prowadzonych przez nabywców finansowych. Co istotne, inwestycje private equity w Rumunii nabrały przez lata sporego rozpędu, co dobrze oddaje rosnące zainteresowanie tym rynkiem.

Co więcej, w latach 2021 i 2022 wyraźnie, w ujęciu bezwzględnym, wzrosło zainteresowanie nabywców strategicznych. Świadczy to o rosnącej atrakcyjności rumuńskiego rynku, w którym nabywcy strategiczni dostrzegają ogromny potencjał i wartość. To, że schodzą się tu inwestorzy finansowi i strategiczni, pokazuje, jak rośnie zaufanie i entuzjazm wobec okazji M&A w Rumunii.

M&A w Rumunii: przejęcia strategiczne a finansowe, 2003-2022

Źródło: baza transakcji Aventis Advisors (Mergermarket, komunikaty prasowe, doniesienia medialne, raporty roczne) 13 25 56 45 56 48 33 47 43 55 83 60 54 72 93 73 84 66 130 128 3 3 6 5 12 6 6 6 12 7 9 7 15 14 9 9 25 16 37 36 19% 11% 10% 10% 18% 11% 15% 11% 22% 11% 10% 10% 22% 16% 9% 11% 23% 20% 22% 22% 0.0% 5.0% 10.0% 15.0% 20.0% 25.0% 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Strategiczne Finansowe % finansowych

Przegląd gospodarki Rumunii

Za silną aktywnością na rynku fuzji i przejęć w Rumunii stoi kilka czynników, które wyraźnie napędzają przejęcia: korzystne otoczenie makroekonomiczne, znaczące bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz rozwinięte rynki kapitałowe. Gdy przyjrzeć się bliżej rumuńskiej gospodarce, w oczy rzucają się przede wszystkim wyjątkowy wzrost PKB i atrakcyjny rynek pracy.

Wyjątkowy wzrost PKB

Zacznijmy od wzrostu PKB. Rumunia ma szybko rosnącą i odporną gospodarkę, drugą co do wielkości w regionie CEE, zaraz za Polską. W latach 2003-2022 PKB rósł w tempie 8,7% rocznie (CAGR). To więcej niż średnia regionu CEE i znacznie powyżej średnich Unii Europejskiej (UE) oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).

Gospodarka Rumunii: CAGR wzrostu PKB, 2003-2022

Źródło: Eurostat, CEE obejmuje wyłącznie kraje należące do Unii Europejskiej 8.7% 7.5% 7.2% 6.9% 6.6% 6.2% 6.0% 5.6% 4.9% 4.1% 3.9% 3.6% 3.2% 2.9% Rumunia Bułgaria Estonia Litwa Łotwa Polska Śr. CEE Czechy Słowacja Węgry Słowenia Chorwacja OECD UE

Atrakcyjny rynek pracy

Rumuński rynek pracy to kusząca okazja z punktu widzenia fuzji i przejęć, zwłaszcza dla zagranicznych nabywców z Europy Zachodniej i USA. Kraj ma drugą co do wielkości populację w regionie CEE, zaraz za Polską, liczącą aż 19,3 mln osób.

Najważniejszą rolę odgrywają jednak koszty pracy. Rumunia ma drugie najniższe koszty pracy w UE, zaraz za Bułgarią. Z raportu Eurostatu za 2022 rok wynika, że średnie wynagrodzenie godzinowe wynosi zaledwie 10 EUR, czyli aż o 68% mniej niż unijna średnia 31 EUR. Tak duża różnica w kosztach pracy czyni Rumunię niezwykle opłacalnym kierunkiem dla firm, które chcą się rozwinąć lub zaistnieć na rynku europejskim.

Gospodarka Rumunii: średni godzinowy koszt pracy w EUR, 2022

Źródło: Eurostat 51 47 44 41 41 40 40 39 38 36 31 29 24 23 19 16 16 16 16 15 14 13 13 12 12 11 10 8 Luksemburg Dania Belgia Francja Holandia Szwecja Niemcy Austria Irlandia Finlandia Średnia UE Włochy Hiszpania Słowenia Cypr Czechy Estonia Portugalia Słowacja Grecja Malta Litwa Polska Łotwa Chorwacja Węgry Rumunia Bułgaria

Jeśli chcesz szerzej poznać aktywność M&A w Europie Środkowo-Wschodniej, zajrzyj do naszego wpisu o M&A w regionie CEE. Poza wskazaniem krajów, które przyciągają w regionie najwięcej przejęć, znajdziesz tam cenne spostrzeżenia o medianie wartości transakcji, „dyskoncie CEE”, a także o tym, jak kształtują się mnożniki wyceny.

Aventis Advisors pomoże Ci odnaleźć się na rynku M&A w Europie Środkowo-Wschodniej

Wraz z rosnącą liczbą transakcji w Rumunii coraz bardziej potrzebni są doradcy M&A działający w regionie CEE. Dzięki współpracy z doradcą M&A w regionie CEE zyskasz cenny wgląd w lokalne rumuńskie firmy, które mogą idealnie pasować do Twojego biznesu. Wiedza doradców szczególnie procentuje w transakcjach transgranicznych. Pomogą oni zagranicznym stronom zrozumieć realia rynku oraz ramy prawne i regulacyjne związane z M&A, w tym choćby podatek dochodowy od osób prawnych, a także pokonać bariery językowe i kulturowe.

O Aventis Advisors

Aventis Advisors to doradca M&A dla spółek technologicznych i wzrostowych z regionu CEE. Mamy bogate doświadczenie we wspieraniu zagranicznych nabywców mierzących się z osobliwościami inwestowania w tym regionie. Dzięki dostępowi do lokalnych baz danych i sieci kontaktów dostarczamy cennych spostrzeżeń oraz pomagamy wybrać i domknąć właściwą dla Ciebie transakcję. Doświadczenie w łączeniu zagranicznych inwestorów z celami przejęć z regionu CEE pozwala nam zaopiekować się wszystkimi Twoimi potrzebami inwestycyjnymi, od złożonych wymogów finansowych po niwelowanie różnic kulturowych.

Skontaktuj się z nami jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o możliwościach M&A w Rumunii. Z przyjemnością odpowiemy na wszelkie Twoje pytania i znajdziemy dla Ciebie najlepsze transakcje. 

Filip Drazdou

Dyrektor

Jako dyrektor w Aventis Advisors z pasją doradzam założycielom i inwestorom w transakcjach M&A, ze szczególnym uwzględnieniem sektora technologicznego. Współpracuję z liderami technologicznymi z całego świata. Dzielę się z branżą technologiczną analizami wycen spółek SaaS, spółek z branży oprogramowania i firm świadczących usługi IT.

Skontaktuj się z nami

Powiedz nam, co chcesz osiągnąć. Wesprzemy Cię na każdym etapie procesu M&A, od początku do zamknięcia transakcji.